Dziecięca astronomia

Scenariuszowi towarzyszą gotowe pomoce dydaktyczne - schematyczne rysunki kształtu Ziemii. Znajdziesz je TU.
Wiedza o kuli ziemskiej, jej miejscu w kosmosie i zjawisku przemienności dni i nocy nie jest zarezerwowana tylko dla dorosłych. Dzieci stykają się z nią w telewizji, programach multimedialnych, w wielu opowiadaniach, bajkach i legendach. Dowodzą tego często zadawane przez nie pytania: Dlaczego Księżyc wygląda jak rogalik?, Gdzie są teraz gwiazdy?, Dlaczego dzień jest taki krótki? itp. W ten sposób dzieci budują w swoim umyśle wiedzę dotyczącą astronomii (nazywam ją dziecięcą astronomią). Z badań Jeana Piageta [2006] o możliwościach i ogranicze¬niach dziecięcego rozwoju, zwłaszcza przyczynowo-skutkowe¬go, wiemy, że dziecięce rozumowanie charakteryzuje myślenie magiczne. Cechuje je dostrzeganie wpływu, jaki zachodzi mię¬dzy zjawiskami, które nie mają wyraźnego związku przyczy¬nowo-skutkowego. Dla przykładu podam, że dzieci przypisują ludziom wykonanie wszystkich przedmiotów w otoczeniu (Pia¬get nazywa tę cechę artyficjalizmem) i jednocześnie twierdzą, że wszystkie przedmioty są żywe i świadome (myślenie animi¬styczne). Przekonania te, zdaniem Piageta, nasilają się w wieku przedszkolnym i mogą utrzymywać się nawet do dwunastego roku życia. Mając na uwadze ten specyficzny charakter myślenia dzieci, można dojść do wniosku, że traktują one ciała niebieskie (gwiazdy, planety) jako żywe i stworzone przez człowieka byty. W Polsce prowadzono niewiele badań na temat sposobu pojmowania przez dzieci swojego miejsca we wszechświecie. Jedną z takich prób podjęła Danuta Al-Khamisy [1996]. Zwróciła się do dzieci z prośbą o wyjaśnienie takich pojęć astronomicznych, jak: Słońce, gwiazda, Księżyc i noc, oraz poprosiła o odpowiedzi na pytania, dlaczego Słońce wschodzi rano, a wieczorem zachodzi, oraz dlaczego Księżyc raz jest okrągły, a raz nie. Jej ustalenia potwierdzają cechy magicznego myślenia dzieci ujawnione przez Piageta. Al-Khamisy ustaliła, że większość wypowiedzi dzieci sześcioletnich (65,3%) ma odniesienie do animizmu, artyficjalizmu i myślenia magicznego. Autorka potwierdziła ponadto, że dzieci są żywo zainteresowane zagadnieniami astronomicznymi i dysponują dużą wiedzą na temat kosmosu.