Przestrzeń medialna najmłodszych jako podstawa rozwoju ikonosfery i logosfery oraz poznawania natury mediów

Elżbieta M. Minczakiewicz  
Magazyn specjalny 2015

(…) Celem niniejszego opracowania było zwrócenie uwagi na fakt, że zainteresowanie mediami we współczesnym świecie jest zjawiskiem ogólnocywilizacyjnym, niestawiającym granic, dotyczą¬cym nawet małych dzieci, od noworodka po przedszkolaka, które w tym artykule uczyniłam podmiotem i obiektem zaintere... więcej
Pobierz plik

Ten plik można pobrać za pomocą SMS lub wpisując kod do pobierania.

Jak pobierać?
Informacje o pliku
Typ pliku: pdf
Wielkość pliku: 517.04 kb
Id: 5090

Zobacz również
media


Więcej w podobnej tematyce znajdziesz klikając w jeden z tagów:
media


lub skorzystaj z wyszukiwarki

Więcej z działu
O dziecięcych problemach



(…) Celem niniejszego opracowania było zwrócenie uwagi na fakt, że zainteresowanie mediami we współczesnym świecie jest zjawiskiem ogólnocywilizacyjnym, niestawiającym granic, dotyczą¬cym nawet małych dzieci, od noworodka po przedszkolaka, które w tym artykule uczyniłam podmiotem i obiektem zainteresowania. Moim zdaniem dzieci – podobnie jak dorośli – potrafią bardziej lub mniej skutecznie walczyć o dostęp do mediów, jako istotnych dla nich obiektów i narzędzi poznania. Zanim przejdę do ukazania problemu, którym chciałabym się podzielić, spróbujmy na wstępie wyjaśnić takie terminy, jak: przestrzeń medialna, ikonosfera oraz logosfera. Zacznijmy od pojęcia „przestrzeń”. Otóż przestrzeń, najogólniej ujmując, jest elementarnym składnikiem tożsamości człowieka [Samborska 2014, s. 322]. Bywa definiowana jako poczucie miejsca, które jest nasycone ludzkim doświadczeniem. Poczucie to dookreśla¬ją znaczenia o charakterze społecznym, kulturowym, a nawet związane z pełnioną funkcją lub rolą społeczną. Przestrzeń pró¬buje się utożsamiać z obszarem nieograniczonym lub trójwymiarowym; uważa się ją za trudną do zdefiniowania kategorię pojęciową, najczęściej niedookreśloną, często charakteryzowa¬ną opisowo (np. przestrzeń zamknięta, rozległa, niedostępna bądź pusta). Bywa też definiowana jako miejsce wypełnione zbiorem dowolnych obiektów pozostających w pewnych rela¬cjach [Włodarczyk 2001, s. 781]. Termin ten jest więc ujmo¬wany i rozpatrywany z różnych perspektyw (np. z perspektywy topograficznej, społecznej, historycznej, religijnej czy pedago¬gicznej). Z perspektywy pedagogicznej przestrzeń zawsze wy¬stępuje wspólnie z wątkiem humanistycznym, wypełnionym treścią będącą wytworem społecznego procesu historycznego i indywidualnej aktywności człowieka (w naszym przypadku małego dziecka) – jako osoby poznającej i „uczącej się świata” (np. uczącej się postrzegania rozlicznych jego elementów, roz¬poznawania i identyfikacji obiektów, ich różnicowania ze wzglę¬du na określone cechy). Dziecko, mimo ograniczeń wynikają¬cych z wieku i braku życiowych doświadczeń, może rozwijać swoją aktywność na miarę posiadanych możliwości i potrzeb. Jest w stanie (czasem z niewielką pomocą najbliższych) poszu¬kiwać związków i relacji z otoczeniem, zwykle nie poprzesta¬jąc na jednostkowym (pojedynczym) obiekcie poznania, jakim najczęściej jest dla niego matka (dokładająca wszelkich starań, by tę nawet najbardziej ograniczoną, fizyczną przestrzeń swo¬jego dziecka, przestrzeń jego życia i rozwoju, zapełnić wielo¬ma ciekawymi obiektami świata, aktywizującymi je i inspirują¬cymi do działania). Tak postrzegana przestrzeń odnosi się do miejsc, w których usytuowane są obiekty stanowiące odbicie osobistych doświadczeń ludzi z nią związanych. Ich stosu¬nek do obiektów znajdujących się w danym miejscu wyraźnie informuje otoczenie o tym, które z tych elementów mają dla nich jakieś znaczenie, a które nie. Przestrzeń ujmowaną z per¬spektywy pedagogicznej będziemy więc odnosić do miejsc, w których usytuowane są rozmaite obiekty (tzw. obiekty przej¬ściowe), stanowiące odbicie osobistych doświadczeń, które dla małego dziecka, jako działającego podmiotu, mają istotne znaczenie. W omawianym aspekcie pedagogicznym przestrzeń jest doświadczana i przeżywana jako rodzaj mikroprzestrzeni, skonsolidowanej ze zbiorowością wspólnych elementów nace¬chowanych symbolicznie, dzielonych z innymi osobami. Yi-Fu Tuan [1987, s. 29] wyróżnia trzy typy przestrzeni: mityczną, pragmatyczną i abstrakcyjną (konceptualną), które mogą się na siebie nakładać. Rozpoznawanie przestrzeni i jej ocena z punktu widzenia funkcji (do czego i komu może ona służyć) są możliwe dzięki sprawności ciągle rozwijającego się intelektu ludzi i na¬bywanym przez nich doświadczeniom. Przedmiot znajdujący się w przestrzeni lub samo miejsce jego usytuowania w tejże przestrzeni – jak zauważa wspomniany autor – zyskuje real¬ność tylko wtedy, gdy jest doświadczany w sposób racjonalny i kompleksowy wszystkimi zmysłami (a więc poznawany poli¬sensorycznie). Kategorie przestrzeni i miejsca, jak się okazuje, są głównymi składnikami świata dziecka niezależnie od jego wieku i stanu rozwoju. Owe kategorie tworzą tzw. przestrzeń rozwoju, która obejmuje dwa podsystemy: otoczenie fizyczne, czyli bezpośredni kontakt z przedmiotami, np. dostępnymi dziec¬ku zabawkami, oraz otoczenie społeczne, czyli kontakt dziecka z ludźmi, z osobami dla niego znaczącymi.