Od dwóch i pół roku realizuję innowację pedagogiczną „Metoda Marii Montessori szansą na wszechstronny i indywidualny rozwój dziecka”. Projekt realizowany jest w jednej grupie wiekowej, w której dzieci obecnie są sześciolatkami. W oparciu o innowację opracowałam program własny „Kraina Montessori i muzyki”, który realizuję na warsztatach Montessori.
Po tak długim okresie realizacji można pokusić się o wyciągnięcie wniosków i zachęcenie innych nauczycieli do podjęcia próby pracy tą metodą lub chociażby zainteresowania się powyższym zagadnieniem.
Zasady pedagogiczne opracowane przez Marię Montessori na stałe weszły w harmonogram naszej grupowej pracy, od wejścia pierwszych dzieci o wczesnej godzinie porannej do odejścia ostatnich naszych podopiecznych późnym popołudniem. Zakładają one, iż dziecko nie jest widzem i obserwatorem otaczającej go przestrzeni, ale jej kreatorem, dokonującym ciągłych zmian. Po takim zdaniu samoistnie nasuwa się pytanie: jaką rolę w takiej sytuacji pełni nauczyciel? Nauczyciel według M. Montessori powinien być przewodnikiem, jego zadanie polega na podpowiadaniu, naprowadzaniu i czuwaniu nad samodzielnym dochodzeniem przez dzieci do oczekiwanych wniosków, samodzielnym rozwiązywaniem konfliktów w oczekiwany sposób. On nie podaje rozwiązań, on prowokuje do poszukiwania odpowiedzi.
W pierwszym roku realizacji innowacji, gdy dzieci objęte nią miały po cztery lata musieliśmy się wszystkiego uczyć „od nowa”, gdyż Maria Montessori opracowała szczegółowe instruktaże dotyczące wykonywania prozaicznych czynności (chociażby odsuwanie krzesła, organizację miejsca pracy, czy nawet zamykania drzwi). Są to wydawaćby się mogło czynności nieistotne i małej wagi, ale po głębszym przeanalizowaniu zagadnienia niosą szerokie przesłanie. Dzieci w wielu przypadkach oczekują, iż to dorosły wykona za nie pewne czynności, że to jest jego zadanie. A dlaczego? Dlaczego to nie dziecko ma zadanie tak sobie zorganizować, aby doprowadzić je od początku do końca? Przecież wykonanie pełnego cyklu zadaniowego jest jego osobistym sukcesem, nie odbierajmy mu tej szansy! Przykład: cała grupa wychodzi z sali, oczywiste jest, że ostatnia para zamknie drzwi, grupa wychodzi na podwórko, oczywiste jest, że pierwsza para przytrzyma drzwi, aby reszta mogła wyjść swobodnie, siadając do posiłku nie szuramy krzesłami, wyznaczeni dyżurni kontrolują suchość ziemi kwiatów doniczkowych itd.
Takie przykłady to codzienność. Codziennością jest również praca z materiałami Montessori, które powinny być kompletne i stale dostępne dzieciom. Materiały pogrupowane są zgodnie z przeznaczeniem i rozwijaniem konkretnej sfery życia człowieka: praktyczny dzień, sensoryka, wychowanie kosmiczne, przygotowanie do nauki matematyki, przygotowanie do nauki pisania i czytania. Z materiałami dzieci pracują, gdy wyrażają taką chęć i potrzebę, oczywiście w przeznaczonym na to czasie. Samodzielnie dokonują wyboru materiału zgodnie z zainteresowaniami. Te, które interesują się światem wybierają mapy puzzlowe, te, u których, rozwija się potrzeba pisania i czytania pracują z zestawem liter pisanych polskich, te, które, mają potrzebę precyzji i chęć rysować lub pisać wybierają metalowe matryce a te, które potrzebują więcej ruchu i zabawy pracują z różową wieżą, kształcąc przy tym pojęcia matematyczne. Przykładów można mnożyć tyle ile jest dzieci w grupie. Należy wziąć pod uwagę, że zainteresowanie dziecka może zmienić się kilkakrotnie nawet w ciągu dnia i należy dać mu szansę i możliwość rozwinięcia i zweryfikowania go poprzez pracę z coraz to nowym materiałem.
Pedagogika Marii Montessori to również szereg oddziaływań wychowawczych nauczyciela względem dzieci. Nie potrzeba do tego specjalistycznego i drogiego materiału dydaktycznego. Wystarczy wiedza i chęć.
Po dwóch i pół roku realizacji innowacji wkład osobisty nauczyciela wraca się z nawiązką. Śmiało mogę powiedzieć, że dzieci prowadzone tą metodą są odważne, dzielne, samodzielne, pomocne, wrażliwe, ciekawe. Nieustannie czują potrzebę poznawania i tworzenia. Cóż pozostaje nam nauczycielom? Cieszmy się ich radością, stwarzajmy możliwości, dawajmy szansę, bo ich sukces jest naszym sukcesem.
Monika Woźniak grupa V „Stokrotki”