CYKL KONFERENCJI - maj 2010 r.

nt. „Kompetencje nauczyciela a wszechstronny rozwój dziecka
we wczesnej edukacji”

„Kompetencje nauczyciela a wszechstronny rozwój dziecka we wczesnej edukacji” to cykl bezpłatnych konferencji skierowanych do dyrektorów i nauczycieli wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej. Zorganizowane przez Mazowieckie Samorządowe Centrum Doskonalenia Nauczycieli we współpracy z Fundacją BERDO spotkania odbyły się w maju w poszczególnych wydziałach MSCDN, tj. w Ciechanowie, Mińsku Mazowieckim, Ostrołęce, Płocku, Radomiu, Siedlcach i Warszawie. Honorowy patronat nad cyklem spotkań objęli: Marszałek Województwa Mazowieckiego oraz Mazowiecki Kurator Oświaty, natomiast patronat medialny - ogólnopolski miesięcznik „Bliżej Przedszkola. Wychowanie i Edukacja”.

Celem konferencji było podkreślenie bardzo ważnej roli kompetencji nauczyciela oraz dziecka w procesie nauczania i uczenia się.

Tematyka konferencji  dotyczyła, m.in.:

• Kompetencji nauczyciela do uczenia matematyki oraz kompetencji dzieci do uczenia się matematyki,
• Przestrzeni aktywności dziecka sprzyjających rozwojowi,
• Wielorakich sposobów rozwijania aktywności muzycznej dzieci w przedszkolu i szkole podstawowej,
• Metody story-line jako ciekawego sposobu na zabawę i naukę,
• Wykorzystania tablic interaktywnych w edukacji,
• Diagnozy przedszkolnej w kontekście analizy gotowości dziecka do nauki w szkole,
• Nauki poprzez zabawę jako odstawową formę działalności dziecka.

Jak uczynić matematykę nowoczesną oraz przyjazną dziecku i nauczycielowi? próbą odpowiedzi na to pytanie było wystąpienie dr Małgorzaty Skury i Michała Lisickiego z Fundacji BERDO, wykładowców Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie. Prowadzący wskazali miejsce dziecka i nauczyciela w procesie nauczania, zwracając szczególną uwagę na zagadnienie zabawy, jako najważniejszej kompetencji.

Każdy przedszkolak przychodzi do przedszkola ciekawy świata. Zadaniem nauczyciela jest podsycanie tej ciekawości poprzez prowokowanie do zadawania pytań; porządkowanie wiedzy dziecka, a nie podawanie mu gotowych rozwiązań. Musimy jednak pamiętać, że wszystko co robi nauczyciel musi być dostosowane do poziomu rozwoju dziecka. Niezwykle istotne jest również, aby aktywność dziecka i nauczyciela były obopólne. W tym celu nauczyciel musi podejmować wysiłek, aby skoncentrować uwagę dziecka na swoich działaniach.

Ważnym aspektem edukacji matematycznej są błędy popełnianie w nauczaniu matematyki, które skutkują występowaniem u dzieci trudności dydaktycznych. Przykładem mogą być wskazane przez prowadzących błędy w podręcznikach i kartach pracy proponowanych przez dostępne na polskim rynku wydawnictwa edukacyjne, a także błędnie skonstruowane pomoce dydaktyczne i ich wpływ na proces uczenia się dziecka.

Dr M. Skura i M. Lisicki na konkretnych przykładach wskazali, jakie działania doprowadzają do rozumienia i rozwiązywania przez dziecko działań matematycznych. Zaproponowane przez prowadzących ciekawe ćwiczenia odzwierciedlające mechanizmy uczenia się poprzez naśladowanie, sprzyjały aktywności uczestników konferencji oraz refleksji nt. roli nauczyciela w procesie wspomaganie rozwoju dziecka.

W świat muzyki wprowadziła uczestników konferencji Kama Palińska, wieloletni nauczyciel – praktyk, doradca metodyczny, współpracująca obecnie z Fundacją BERDO. Prezentując wybrane formy ekspresji muzycznej oraz możliwości wykorzystania ich w pracy z dzieckiem w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, zainspirowała i zachciała obecnych na konferencji nauczycieli do wspólnej zabawy – tańca, śpiewu, a także interpretacji znanych im utworów muzycznych.

Metodę Story-line jako atrakcyjny sposób na zabawę i naukę oraz możliwości jej wykorzystania w pracy z dzieckiem w wieku wczesnoszkolnym przedstawiła Aneta Głuszniewska, wicedyrektor Szkoły Podstawowej nr 5 im. W. Broniewskiego w Ciechanowie. Metoda ta, zwana również metodą opowieści wychowawczej, uczy dzieci współdziałania, dyskusji i negocjacji. Pozwala im nabywać umiejętności krytycznego spojrzenia na własne poglądy oraz weryfikowania i oceniania poglądów innych osób. Metoda polega na wykorzystaniu przez nauczyciela opowiadania (historii - story) podzielonego na kilka epizodów oraz wnikliwego przygotowania pytań kluczowych. Pierwszy epizod prezentuje zwykle jakiś trudny dla dzieci problem życiowy, z którym muszą się one zmierzyć. Ostatnią fazę zajęć stanowi prezentacja sposobu jego samodzielnego rozwiązania. Pytania kluczowe mają zachęcać i motywować dzieci do aktywności, tak by w konsekwencji uzyskać właściwą odpowiedź. Szczególnie istotne jest, by odpowiedzi udzielane przez dzieci przyjmowały formę bardzo różnorodnych działań, co decyduje o dynamice zajęć, stopniu zaangażowania i entuzjazmie dzieci.

Zaletą metody story-line jest także pomoc w integrowaniu różnorodnych problemów, tematów, treści, przedmiotów i umiejętności. Pozwala to koncentrować wszystkie zabiegi edukacyjne wokół osoby dziecka oraz wspomagać jego rozwój w zakresie wszystkich sfer.

Przestrzenie aktywności dziecka warunkujące jego wszechstronny rozwój omówiła Anna Florek, dyrektor  Społecznego Przedszkola Integracyjnego w Warszawie.

Zdaniem prowadzącej, dziecko, aby mogło w pełni korzystać ze swoich potencjalnych możliwości, musi od urodzenia ćwiczyć różnorodne aktywności w zakresie sfery zmysłów, wiedzy, języka i wykonawstwa:

• zmysły - w celu poznawania jaki jest otaczający go świat oraz weryfikowania samodzielnie zdobytej lub przekazanej wiedzy, aby podejmować celowe i bezpieczne działania (przestrzeń zmysłów),
• wiedzę - aby rozumieć co dzieje się w dziecku oraz w jego bliższym i dalszym otoczeniu, jak również by efektywnie działać (przestrzeń wiedzy i rozumienia),
• język - aby porozumiewać się z ludźmi, informować, korzystać z wiedzy posiadanej przez innych i zgromadzonej w różnych źródłach, aby nazywać i opisywać zjawiska oraz zdarzenia (przestrzeń komunikowania się),
• działanie - w celu wprowadzania zmian w swoim życiu, życiu innych ludzi oraz w przyrodzie, lub też zapobiegania zmianom (przestrzeń działania).

Te cztery zakresy aktywności nazwane zostały przestrzeniami, ponieważ przestrzeń sugeruje nieograniczoność.

Zdaniem Anny Florek, działania wychowawcze podejmowane przez nauczycieli powinny umożliwić każdemu dziecku warunki do rozwijania wrodzonych predyspozycji, aby jego aktywność we wszystkich przestrzeniach była na wysokim poziomie. Jeśli przy tym dzieci będą szanowane oraz pielęgnowane będą różnice indywidualne pomiędzy nimi, dzieci odkryją w sobie różne pasje i talenty, czyli to, co w przyszłości pozwoli im odnaleźć własną drogę życiową oraz zawodową.

Walory edukacyjne wykorzystania tablicy interaktywnej w edukacji przedstawił Robert Wasilewski z Centrum Projekcji Multimedialnych s.c. Prezentowana podczas spotkań tablica interaktywna Interwrite Bard znajduje się na liście środków dydaktycznych zalecanych do użytku szkolnego przez ministerstwo Edukacji Narodowej (nr 1700/2004). Zastosowanie jej w edukacji nadaje całkowicie nowe znaczenie pojęciu „zajęcia szkolne”. Odejście od tradycyjnego sposobu nauczania pobudza uczniów do aktywności, zwiększając jej efektywność. Tablica wspomaga również prowadzenie wszelkiego rodzaju prezentacji, szkoleń i wykładów.

Tematykę edukacji dziecka sześcioletniego w szkole przybliżyła uczestnikom konferencji zorganizowanej w Płocku, konsultant MSCDN Bogusława Ogrodowczyk. Poprzez stawianie pytań otwartych zachęciła uczestników konferencji do refleksji nad podstawowa formą pracy z dzieckiem jaką jest zabawa. Odwołując się do zabawek wykorzystywanych we wszystkich edukacjach, proponowała jak nauczać, aby dziecko chciało do nas mówić, słuchać i rozumieć to, co chcemy mu przekazać. Wystąpienie zakończyło się podsumowaniem, iż uczeń klasy pierwszej nie powinien wybierać pomiędzy zabawą a nauką, powinien uczyć się bawiąc wykorzystując w tym celu naturalne rekwizyty, np. w postaci swoich ulubionych zabawek.

Miłym akcentem, podczas spotkania zorganizowanego w MSCDN – Wydział w Ciechanowie były również występy artystyczne uczniów klasy I Szkoły Podstawowej w Stróżowie. Dzieci zaprezentowały atrakcyjny repertuar muzyczno-taneczny przygotowany pod kierunkiem nauczycielki Haliny Ciarki.

W kuluarach uczestnicy konferencji mogli zapoznać się z ofertę edukacyjną wydawnictw: Nowa Szkoła i Moje Bambino. Konferencji towarzyszyła również prezentacja pomocy dydaktycznych opracowanych do programu rządowego „Radosna szkoła”.

Opracowała: Dorota Kamińska, konsultant ds. wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej, MSCDN - Wydział w Ciechanowie